Wat doet de APU achterin een vliegtuig precies uitgelegd
Heb je je ooit afgevraagd wat die mysterieuze, kleine uitlaat aan de staart van een vliegtuig doet? Terwijl de enorme hoofdmotoren aan de vleugels het toestel door de lucht bewegen, gebeurt er achterin vaak iets anders.
Dat is de thuisbasis van de APU. In de luchtvaartwereld staat APU voor Auxiliary Power Unit, ofwel de hulpkrachtbron. Hoewel het maar een klein onderdeel is van het hele toestel, is het absoluut onmisbaar voor een veilige en comfortabele vlucht. Laten we eens dieper duiken in wat deze krachtbron precies doet en waarom hij zo belangrijk is.
Wat is een APU eigenlijk?
Stel je de APU voor als een soort compacte, derde motor. Hij is niet ontworpen om het vliegtuig vooruit te trekken, zoals de hoofdmotoren aan de vleugels.
In plaats daarvan is zijn belangrijkste taak het leveren van energie. De APU is een kleine gas turbine die in de staart van het vliegtuig is verborgen. Hij draait op dezelfde brandstof als de hoofdmotoren, maar hij is veel kleiner en stiller (hoewel je hem nog steeds goed kunt horen als hij aan staat). Zijn belangrijkste functie is tweeledig: hij levert persgelucht (druk) om de hoofdmotoren te starten en hij levert elektriciteit en hydraulische kracht om alle systemen van energie te voorzien als het vliegtuig nog op de grond staat en de hoofdmotoren nog uit staan.
De twee belangrijkste taken van de APU
De APU is de alleskunner aan boord die ervoor zorgt dat alles kan beginnen. Zonder hem zou het vliegtuig een stuk minder zelfredzaam zijn.
1. Het starten van de hoofdmotoren
De twee kerntaken zijn: Dit is misschien wel de allerbelangrijkste taak van de APU. De enorme motoren aan de vleugels hebben een enorme duwkracht (startenergie) nodig om op gang te komen.
2. Energievoorziening op de grond
Je kunt ze niet zomaar aanzetten met een sleutel. De APU levert deze startenergie.
Hij pompt perslucht onder hoge druk in de hoofdmotoren, waardoor de turbinebladen beginnen te draaien. Op dat moment wordt er ook brandstof ingespoten en ontstaat de vonk die de motor doet ontbranden. Zodra de hoofdmotoren draaien en hun eigen kracht opwekken, neemt deze motor het over en wordt de APU weer uitgezet. Op die manier is de APU de 'ontsteker' voor de krachtigere motoren.
- Elektriciteit: Voor alle verlichting, systemen aan boord, de cockpit-instrumenten en het opladen van laptops van passagiers.
- Perslucht (Air Conditioning): Dit is de reden waarom het in de cabine lekker koel is nog voordat de grote motoren op volle toeren draaien. De APU zuigt lucht aan, comprimeert deze en koelt deze af, om vervolgens de cabine en de cockpit van verse, gekoelde lucht te voorzien.
- Hydraulische druk: Essentieel voor het bedienen van de vleugelkleppen (flaps), het landingsgestel en de stuurvlakken op de vleugels.
Als het vliegtuig eenmaal is gestart, is de APU nog lang niet klaar. Zodra de hoofdmotoren draaien, leveren ze wel de stuwkracht, maar de APU blijft vaak aan staan om de 'leverancier' van stroom en druk te zijn.
Hij voorziet het vliegtuig van: Als er op de gate geen externe airconditioning of stroomvoorziening beschikbaar is, draait de APU dus overuren om het passagierscomfort en de veiligheid te garanderen.
Waarom is de APU zo cruciaal?
De APU zorgt voor een enorme mate van flexibiliteit en veiligheid. Stel je voor dat een vliegtuig op een afgelegen parkeerplek op het vliegveld staat, ver van de gate verwijderd.
Zonder APU zou het toestel volledig afhankelijk zijn van externe voertuigen: een startvoertuig (met een zogenaamde 'startcart') om de motoren te starten en een aparte generator om de airco en elektra te regelen.
Dit kost tijd, mankracht en geld. De APU maakt het vliegtuig tot een stuk zelfvoorzienend. Het toestel kan op eigen kracht starten, koelen en functioneren, wat de operatie op de luchthaven enorm versnelt en vereenvoudigt.
Bovendien is het een essentieel back-upsysteem. Mocht er tijdens de vlucht iets misgaan met een van de hoofdmotoren, dan kan de APU bijspringen om de benodigde elektriciteit en perslucht te leveren, zelfs in een noodsituatie zoals wanneer beide motoren uitvallen boven zee, om het vliegtuig veilig te laten vliegen of te landen.
Hoe ziet een APU eruit?
Hoewel hij van binnen behoorlijk complex is, is de APU van buitenaf vaak makkelijk te herkennen.
Zoals eerder gezegd, zit hij meestal in de staart van het vliegtuig. De meeste moderne passagiersvliegtuigen hebben een uitlaatpijp aan de zijkant of onderkant van de staartkap.
Dit is het zichtbare bewijs van waar de APU zit en werkt. Als je op het vliegveld loopt en je hoort dat kenmerkende hoge, zoemende geluid vanuit de staart van een vliegtuig, dan is dat de APU die draait om de motoren voor te bereiden of het toestel van stroom te voorzien.
Kan een vliegtuig vliegen zonder APU?
Een interessante vraag die vaak wordt gesteld, is of een vliegtuig kan opstijgen als de APU het begeeft. Het korte antwoord is: ja, dat kan, onder de juiste omstandigheden. De APU is primair een grondhulp.
Hij is niet ontworpen om tijdens de vlucht de hoofdmotoren te starten.
Zolang de hoofdmotoren eenmaal draaien, doen ze het werk. Echter, vliegtuigfabrikanten en luchtvaartmaatschappijen hebben strikte regels.
Een vliegtuig mag soms vertrekken met een defecte APU, mits andere systemen en back-ups werken en de omgevingsomstandigheden het toelaten. Bijvoorbeeld: als er op de grond voldoende externe start- en airco-voorzieningen beschikbaar zijn, en het vliegtuig is uitgerust met voldoende back-up systemen voor de vlucht, is het volgens de regelboeken soms toegestaan om te vertrekken. Het is echter zeldzaam en altijd een afweging tussen veiligheid en operatie, waarbij de zwarte doos als flight data recorder altijd nauwkeurig alle systeemdata registreert.
De APU wordt dus voornamelijk gebruikt voor het starten van de motoren en de airconditioning op de grond.
Zolang die functies op een andere manier kunnen worden vervuld, is het vliegtuig nog steeds veilig genoeg om op kruishoogte te vliegen.
Conclusie: De stille kracht achter elke vlucht
De APU is een onzichtbare, maar essentiële held aan boord. Zonder deze hulpkrachtbron zou elke vluchtcomplicatie veel complexer worden en zou het startproces van een vliegtuig een stuk langer duren.
De volgende keer dat je in het vliegtuig zit en je hoort dat zoemende geluid vanuit de staart, weet je dat de APU zijn werk doet: de hoofdmotoren starten, de cabine koelen en alle systemen van stroom voorzien. Het is de kleine motor die de grote motoren mogelijk maakt.
Veelgestelde vragen over de APU
Nee, dat is een veelvoorkomend misverstand. De APU is een hulpkrachtbron die zorgt voor startenergie en elektriciteit. De motor die het vliegtuig daadwerkelijk door de lucht beweegt, zijn de veel grotere motoren die aan de vleugels hangen.
De APU is een kleine gas turbine die op hoge toeren draait. Het geluid lijkt een beetje op een heel luid zoemende turbine of een straalmotor die aan het draaien is. Omdat hij in de staart zit en vaak aan staat als de hoofdmotoren nog stil zijn, valt het geluid extra op.
Ja, dat is soms mogelijk. Dan gebruiken ze een extern voertuig, de 'startcart', die de benodigde perslucht levert om de hoofdmotoren te starten. Ook kan het vliegtuig op de grond worden aangesloten op de 'luchtband' voor airconditioning en externe stroom. Dit is handig als de APU kapot is of als de luchthaven dit eist om geluidsoverlast te beperken.