Wat gebeurt er als beide motoren uitvallen boven zee
Stel je voor: je zit comfortabel in het vliegtuig, kijkt uit het raam en ziet niets dan eindeloos blauw water beneden je. Plotseling hoor je een harde knal.
Het trillen stopt en je merkt dat de motor het heeft begeven.
En niet veel later gebeurt hetzelfde met de tweede motor. Stilte. Wat nu? In dit artikel lees je precies wat er gebeurt als beide motoren uitvallen boven zee, hoe een vliegtuig kan blijven vliegen zonder stuwkracht en wat de piloten doen om iedereen veilig aan de grond te krijgen.
Een vliegtuig is een zweefvliegtuig met motor
Veel mensen denken dat een vliegtuig direct naar beneden stort als de motoren stoppen. Dat is gelukkig niet waar. Een vliegtuig is in wezen een zweefvliegtuig met extra kracht.
Zonder motoren verliest het toestel weliswaar stuwkracht, maar de vleugels blijven werken.
De lift die de vleugels produceren, zorgt ervoor dat het vliegtuig niet als een steen naar beneden valt. De piloot moet de neus van het toestel iets naar beneden brengen om de snelheid te behouden.
Door te dalen, wint het vliegtuig voorwaartse snelheid. Die snelheid is nodig om de luchtstroom over de vleugels in stand te houden. Zonder motor is het vliegtuig dus nog steeds bestuurbaar, maar het verliest langzaam hoogte.
De crash van de Hudson: een bewijs dat het kan
Je hebt vast wel eens gehoord van de 'Miracle on the Hudson'. In 2009 vloog kapitein Chesley Sullenberger met een Airbus A320 van New York naar Charlotte.
Kort na het opstijgen vlogen beide motoren in de fik door een botsing met een groep ganzen. Het toestel had geen stuwkracht meer en bevond zich boven een drukbevolkt gebied. Sullenberger besloot een noodlanding te maken op de Hudsonrivier.
Omdat er geen motorvermogen was, kon hij niet terugkeren naar de luchthaven. Hij moest zweven.
Met precisie landde het toestel op het water. Alle inzittenden overleefden. Dit bewijst dat een vliegtuig veilig kan landen zonder motoren, mits er voldoende hoogte is en een geschikte landingsplek in de buurt is.
Hoe een piloot een vliegtuig bestuurt zonder motoren
Als beide motoren uitvallen, verandert de cockpitprocedure direct. De prioriteit is stabiliteit.
De piloot zal de snelheid stabiliseren door de neus iets te laten zakken. Dit voelt voor passagiers soms alsof het toestel in een duikvlucht gaat, maar dit is essentieel om de vleugels lift te geven. De besturing werkt nog steeds.
De hydraulische systemen en de besturingselementen aan de vleugels (zoals de kleppen) functioneren vaak nog op basis van de luchtstroom of noodsystemen. De piloot zal proberen een zo lang mogelijke glijvlucht te maken om tijd te winnen.
In een ideale situatie kan een passagiersvliegtuig een glijverhouding hebben van ongeveer 1 op 15.
Dat betekent dat voor elke kilometer hoogte, het toestel ongeveer 15 kilometer verder kan vliegen. Vanaf de ideale kruishoogte van 10 kilometer heb je dus een bereik van zo’n 150 kilometer.
Waarom vliegtuigen niet direct storten
Een veelgestelde vraag is of een vliegtuig kan zweven zonder motoren. Het antwoord is ja.
De motoren zorgen voor voortstuwing, maar de vleugels zorgen voor lift. Zolang de luchtstroom over de vleugels in stand blijft, blijft het toestel zweven. Het is net als een fiets: als je stopt met trappen, rol je nog even door. Een vliegtuig verliest snelheid zonder motoren, maar door te dalen blijft de snelheid (en dus de lift) behouden.
Het gevaar zit 'm in het verliezen van te veel snelheid. Als de piloot te veel omhoog trekt zonder motorvermogen, stopt de luchtstroom over de vleugels en verliest het toestel lift.
Dit heet een 'stoall'. Daarom trainen piloten tijdens de opleiding intensief op noodscenario’s, inclusief het landen zonder motorvermogen.
Het scenario boven zee: extra uitdagingen
Als dit gebeurt boven land, is de keuze voor een landing vaak makkelijker.
Boven zee wordt het complexer. Er is geen zachte landingsplek zoals een weiland of een verharde weg.
De opties zijn beperkt: een waterlanding (zoals op de Hudson) of proberen een boot te vinden. Een waterlanding is zwaar. Zeewater is onvoorspelbaar en de golven kunnen het toestel beschadigen. Toch is het mogelijk.
Vliegtuigen zijn ontworpen om een noodlanding op water te overleven, mits het rustig zeewater is.
De vleugels, die op een slimme manier buigen zonder te breken, blijven zolang mogelijk lift produceren tot het moment dat het water de romp raakt. De piloot zal proberen landingsgestel uit te klappen (indien nodig) en de kleppen te gebruiken om de weerstand te verhogen en de snelheid te verlagen net voor de impact. Passagiers moeten de 'brace' positie aannemen om letsel te minimaliseren.
Veiligheid en statistieken
Hoe vaak gebeurt het dat beide motoren uitvallen? Het is extreem zeldzaam.
Volgens de International Air Transport Association (IATA) is de kans op een dodelijk ongeval bij een vlucht ongeveer 1 op 11 miljoen. De kans dat dit specifieke scenario (beide motoren uitval) zich voordoet, is nog vele malen kleiner. Tweemotorige toestellen zijn ontworpen om met één motor verder te vliegen.
De regelgeving (ETOPS) zorgt ervoor dat deze toestellen nooit te ver van een geschikte landingsplaats vliegen. Boven zee betekent dit dat er altijd binnen een bepaalde tijd een alternatief is. Moderne motoren zijn ook extreem betrouwbaar; storingen komen zelden voor en zeker zelden tegelijkertijd.
Conclusie
Als beide motoren uitvallen boven zee, verandert het vliegtuig in een groot zweefvliegtuig.
De piloot verliest stuwkracht, maar behoudt de besturing. Met voldoende hoogte is het mogelijk om een veilige landing te bereiken, al dan niet op het water. Hoewel het idee angstaanjagend is, tonen incidenten zoals de Miracle on the Hudson aan dat training en technologie samenwerken om de veiligheid te garanderen. Vliegen blijft een van de veiligste manieren van reizen, zelfs als de motoren het begeven.
Veelgestelde vragen
Wat gebeurt er als alle motoren van een vliegtuig uitvallen?
Het vliegtuig zal zakken en de piloot moet een duikvlucht maken om snelheid te krijgen.
Kan een vliegtuig landen zonder motoren?
Met genoeg snelheid kunnen ze omhoog trekken in een glijvlucht, maar de snelheid zal snel afnemen zonder stuwkracht van de motoren, en het vliegtuig zal weer zakken. Een vliegtuig kan zelfs zonder motoren verder vliegen en veilig landen als men hoogte genoeg heeft en er een vliegveld of wateroppervlak in de wijde omgeving is.
Wat doen piloten als beide motoren uitvallen?
De motoren dienen enkel voor de voortstuwing en hebben niets met de draagkracht te maken. Als beide motoren uitvallen, wordt het vliegtuig niet langer voortgestuwd door stuwkracht. Om de luchtstroom over de vleugels op gang te houden, moet het vliegtuig energie verliezen (dalen) om de voorwaartse snelheid te behouden. Zelfs als de hulpstroomvoorziening achterin het toestel uitvalt, zal de piloot een glijvlucht inzetten om een geschikte landingsplaats te bereiken.