Sustainable aviation fuel wanneer vliegen we echt duurzaam
Je kent het wel: je boekt een vlucht en ziet tegenwoordig steeds vaker de term 'SAF' staan.
Sustainable Aviation Fuel, of duurzame vliegtuigbrandstof. Maar wat betekent dat eigenlijk?
Vliegen we dan ineens groen? De zoektocht naar een antwoord op de vraag "wanneer vliegen we echt duurzaam" is ingewikkeld, maar wel belangrijk. In dit artikel lees je wat SAF is, wat het kan en wat de realiteit is voor het klimaat.
Wat is sustainable aviation fuel eigenlijk?
Om te begrijpen wanneer we echt duurzaam vliegen, moeten we eerst weten wat de brandstof is. Sustainable Aviation Fuel (SAF) is een alternatief voor de traditionele kerosine die nu in vliegtuigen zit.
- Gebruikte frituurolie.
- Restafval uit de landbouw.
- Synthetische brandstof gemaakt met waterstof en CO₂.
Het is een verzamelnaam voor verschillende soorten brandstof die gemaakt worden van duurzame bronnen. Denk aan: De belangrijkste eigenschap van SAF is dat het over de hele levenscyclus minder CO₂ uitstoot dan fossiele kerosine. Het mengen van SAF met gewone brandstof is nu de standaard. Op dit moment mag er al een klein percentage SAF worden bijgemengd, en dat percentage gaat de komende jaren omhoog volgens regels van de Europese Unie (ReFuelEU).
Hoe vervuilend is vliegen echt?
Voordat we kijken naar de oplossing, is het goed om het probleem te snappen. Vliegen is nog steeds een van de meest vervuilende vormen van transport per persoon.
Een enkele intercontinentale vlucht kan je persoonlijke CO₂-voetafdruk voor een heel jaar bepalen. De uitstoot van stikstof, roet en waterdamp hoog in de atmosfeer heeft een extra opwarmend effect. De vraag is dus niet alleen of SAF de uitstoot verlaagt, maar of het genoeg verlaagt om de schade te compenseren. Op dit moment is de totale uitstoot van de luchtvaart nog steeds hoog, ook omdat het aantal vluchten groeit.
De voordelen van duurzame vliegtuigbrandstof
SAF klinkt als een wondermiddel, en op papier is er veel goeds over te zeggen.
Het grootste voordeel is dat SAF tot wel 65% minder CO₂ kan uitstoten dan fossiele kerosine. Dit hangt af van de grondstof en de productiemethode. Een ander groot voordeel is dat het een 'drop-in' brandstof is.
Dat betekent dat vliegtuigen niet hoeven te worden aangepast om ermee te vliegen. Ze kunnen direct mengen met bestaande brandstof.
- Biomassa: Gemaakt van planten, afval of olie.
- Synthetisch (e-fuels): Gemaakt met groene stroom en CO₂ uit de lucht.
- Gerecyclede fossiele brandstof: Gemaakt van afvalolie.
Dit maakt de overstap makkelijker voor luchtvaartmaatschappijen. Er zijn verschillende soorten SAF:
Elke soort heeft zijn eigen impact en voor- en nadelen.
De uitdagingen: waarom vliegen we nog niet overal duurzaam?
Als SAF zo goed is, waarom gebruiken we het dan niet overal?
1. De productie is nog te weinig
Er zijn een aantal knelpunten die ervoor zorgen dat we nog niet massaal duurzaam vliegen. Er is op dit moment veel meer vraag naar SAF dan aanbod. Luchtvaartmaatschappijen willen wel, maar de fabrieken die SAF produceren kunnen de vraag nog niet bijbenen.
2. De kosten
Dit zorgt voor schaarste en hoge prijzen. SAF is op dit moment drie tot vijf keer duurder dan gewone kerosine.
3. Energie-intensief
Deze kosten worden nu vaak doorberekend aan de passagier of gecompenseerd door bedrijven die duurzamer willen reizen.
Zonder subsidies of strengere wetgeving blijft SAF een dure optie. Om synthetische SAF te maken (e-fuels) heb je enorme hoeveelheden groene stroom nodig. Die stroom is nu nog hard nodig voor de elektrificatie van huizen en auto's. De productie van duurzame vliegtuigbrandstof concurreert dus met andere duurzame doelen.
Wanneer vliegen we echt duurzaam?
De hamvraag: wanneer is het zover? Volgens deskundigen is het onwaarschijnlijk dat vliegen de komende decennia volledig milieuvriendelijk zal zijn.
De technologieën voor e-fuels en grootschalige SAF-productie verkeren nog vaak in de conceptfase of zijn net opgestart. Om echt duurzaam te vliegen, moet er aan een aantal voorwaarden worden voldaan: Realistisch gezien zal het nog zeker 10 tot 20 jaar duren voordat SAF de dominante brandstof is. Tot die tijd is de beste optie om het vliegen te verminderen waar het kan.
- De productie van SAF moet exponentieel groeien.
- De prijs moet omlaag, bijvoorbeeld door technologische verbeteringen.
- De energiebronnen moeten 100% groen zijn.
Hoe duurzamer vliegen nu?
Hoewel we nog niet volledig duurzaam vliegen, zijn er wel stappen die je nu kunt zetten:
- Kies voor directe vluchten: Opstijgen en landen verbruikt veel brandstof. Een rechtstreekse vlucht is beter dan een vlucht met een tussenstop.
- Let op SAF-aanbod: Sommige luchtvaartmaatschappijen bieden al opties aan om bij te betalen voor SAF. Dit stimuleert de vraag.
- Compensatie: Hoewel compenseren geen oplossing is voor de uitstoot zelf, kan het helpen bij projecten die CO₂ uit de lucht halen.
Veelgestelde vragen over duurzaam vliegen
Om je een beter beeld te geven, beantwoorden we hier drie vragen die vaak terugkomen. Wie meer wil weten over de Airbus A380 feiten en cijfers, merkt snel dat vliegen een van de meest CO₂-intensieve activiteiten per persoon is.
Hoe vervuilend is vliegen precies?
Een vlucht naar New York stoot al snel meer uit dan een gemiddeld jaar rijden in een auto. Daarnaast zorgt de hoogte waarop vliegtuigen vliegen voor extra opwarming door stikstof en waterdamp. Ja, dat is het.
Is SAF echt duurzamer dan kerosine?
Over de hele levenscyclus, van productie tot verbranding, stoot SAF tot 65% minder CO₂ uit.
Kan vliegen ooit helemaal groen worden?
Het is geen nul-uitstoot, maar een flinke verbetering ten opzichte van fossiele brandstof. Het is nu de beste beschikbare optie voor langeafstandsvluchten. Dat is onzeker.
De huidige technologieën zijn nog niet ver genoeg om vliegen volledig emissievrij te maken op grote schaal. Elektrisch vliegen is voor korte afstanden mogelijk, maar voor lange afstanden is waterstof of synthetische brandstof nodig.
Dit duurt nog jaren. Tot die tijd is verminderen de belangrijkste strategie.
De weg naar duurzaam vliegen is ingewikkeld, maar met de opkomst van SAF is er hoop. Nu we zien dat de iconische Boeing 747 met pensioen gaat, is het een kwestie van tijd, geld en technologie voordat we echt duurzaam de lucht in kunnen.